Het EMERO™-lexicon is het analytische hart van de methodiek: een propriétair instrumentarium van circa 1.660 wisdommarkers waarmee de kwaliteit van oordeelsvorming in governance-teksten zichtbaar wordt. Het lexicon is wetenschappelijk gevalideerd, beschikbaar in het Nederlands en het Engels, en wordt uitsluitend toegepast door 3D Governance. Deze wisdommarkers — zo genoemd vanwege hun specifieke vermogen om aspecten van praktische wijsheid in bestuurlijke communicatie te markeren — vormen samen een op maat samengesteld lexicon.
Het principe: taal als drager van oordeelsvorming
Taal is de primaire drager van oordeelsvorming in governance. In vergaderingen wordt geoordeeld in woorden, en die woorden worden vastgelegd in documenten. Het EMERO-lexicon systematiseert de relatie tussen taalgebruik en oordeelskwaliteit: specifieke taalpatronen corresponderen met specifieke dimensies van praktische wijsheid.
De constructie van het lexicon is het resultaat van een meerjarig iteratief proces, gebaseerd op drie bronnen: de wetenschappelijke literatuur over wijsheid en governance, de analyse van authentieke governance-documenten uit de Nederlandse praktijk, en validatiegesprekken met ervaren commissarissen. De validatie is onderdeel van het promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht (2024).
Tweeledige structuur: aanwezigheid en afwezigheid
Voor elke dimensie identificeert het lexicon twee typen markers. Positieve indicatoren signaleren de aanwezigheid van een dimensie in het oordeelsproces: taalpatronen die erop wijzen dat de raad een bepaalde dimensie van praktische wijsheid actief inzet. Negatieve indicatoren signaleren de afwezigheid of actieve vermijding van een dimensie: taalpatronen die wijzen op het systematisch omzeilen of negeren van een aspect van oordeelskwaliteit.
De combinatie van positieve en negatieve indicatoren maakt het mogelijk om niet alleen te meten wat er is, maar ook wat er ontbreekt. Dat onderscheidt EMERO™ van methoden die uitsluitend aanwezigheid meten: de afwezigheid van een dimensie is vaak informatiever dan de aanwezigheid ervan.
Contextgevoeligheid: waarom het lexicon geen woordenlijst is
Het lexicon is nadrukkelijk geen mechanische woordenlijst. Dezelfde term kan in verschillende governance-contexten tot verschillende dimensies behoren of een verschillende valentie hebben. De codering vereist daarom altijd interpretatie binnen de specifieke governance-context door een gekwalificeerde analist.
Dit onderscheidt EMERO™ fundamenteel van puur kwantitatieve tekstanalysemethoden die woorden tellen zonder context. De combinatie van een gevalideerd lexicon met contextgebonden interpretatie is wat de methode zowel wetenschappelijk valide als praktisch relevant maakt — en wat haar niet repliceerbaar maakt zonder de expertise en het instrumentarium van 3D Governance.
Internationaal toepasbaar
Het lexicon is beschikbaar in twee talen. Het Nederlandse lexicon is het oorspronkelijke, ontwikkeld voor de Nederlandse governance-context. Het Engelse lexicon maakt internationale toepassing mogelijk — relevant voor multinationale raden, Engelstalige governance-documenten en internationale benchmarking. De vertaling is niet mechanisch maar contextueel: governance-taal verschilt per cultuur en jurisdictie, en het lexicon reflecteert die verschillen.
Propriétair instrumentarium
Het EMERO™-lexicon, inclusief de specifieke markers, wegingen en coderingssystematiek, is propriétair intellectueel eigendom van 3D Governance. Het lexicon wordt niet gepubliceerd en is niet afzonderlijk beschikbaar. Het wordt uitsluitend ingezet als onderdeel van een EMERO-analyse, uitgevoerd door of onder supervisie van 3D Governance. De wetenschappelijke verantwoording van de constructie en validatie is beschikbaar in het proefschrift.
Over de auteur
Dr. John van der Starre RA is gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht op praktische wijsheid in corporate governance (2024). Zijn adviespraktijk 3D Governance is gespecialiseerd in governance consulting en board development.
