Er zijn drie hoofdmethoden voor governance-evaluatie: interne zelfevaluatie, externe evaluatie en taalanalyse (EMERO™). Elk meet iets anders, heeft andere sterktes en andere blinde vlekken. De optimale evaluatiepraktijk combineert alle drie.
Zelfevaluatie
Meet: perceptie en tevredenheid. Sterkte: eigenaarschap, laagdrempeligheid. Beperking: sociale wenselijkheid, meet perceptie niet gedrag. Frequentie: jaarlijks (code-vereiste). Geschikt voor: routinematige verantwoording, signalering van onvrede.
Zelfevaluatie
Meet: perceptie en tevredenheid. Sterkte: eigenaarschap, laagdrempeligheid. Beperking: sociale wenselijkheid, meet perceptie niet gedrag. Frequentie: jaarlijks (code-vereiste). Geschikt voor: routinematige verantwoording, signalering van onvrede.
Externe evaluatie
Meet: processen, structuren, compliance. Sterkte: onafhankelijkheid, benchmarking. Beperking: eenmalig, afstand tot deliberatie, kostbaar. Frequentie: driejaarlijks (code-aanbeveling). Geschikt voor: structurele vraagstukken, onafhankelijke toetsing, crisissituaties.
Taalanalyse (EMERO™)
Meet: kwaliteit oordeelsproces. Sterkte: objectiveerbaar, longitudinaal, blindevlekdetectie, niet-invasief. Beperking standaardanalyse: beperkt tot schriftelijk gedocumenteerde deliberatie. Mitigatie: in de in-situ variant wordt de vergadering geobserveerd en opgenomen, waardoor ook gesproken deliberatie als bron beschikbaar komt. Frequentie: herhaalbaar per vergadercyclus. Geschikt voor: oordeelskwaliteit, drift-detectie, ontwikkeling over tijd.
De optimale combinatie
Zelfevaluatie als jaarlijks ritueel dat eigenaarschap waarborgt. Externe evaluatie driejaarlijks voor structurele toetsing. EMERO-analyse periodiek voor de dimensie die de andere twee missen: de kwaliteit van het oordeelsproces zelf. Samen bestrijken ze het volledige spectrum van governance-evaluatie.
→ Terug naar Governance-evaluatie vernieuwd
Over de auteur
Dr. John van der Starre RA is gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht op praktische wijsheid in corporate governance (2024). Zijn adviespraktijk 3D Governance is gespecialiseerd in governance consulting en board development.
